อาทิตย์ที่แล้วบังเอิญไปได้คำแนะนำจากคุณหมอสุรเกียรติจากประสบการณ์ 40 ปี ของท่าน เรื่องตัวชี้วัดผลสำเร็จของการฝึกจิต ซึ่งเป็นคำสอนของท่านอาจารย์พุทธทาส จอยเลยขออนุญาตนำมาแบ่งปันต่อ
เป้าหมายของการฝึกจิตคือ การดับทุกข์ แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าปฏิบัติถูกทาง จึงเป็นที่มาของการหาตัวชี้วัด ซึ่งคุณหมอได้ใช้อุปกิเลส 16 เป็นแนวทางเช็คด้านลบ และส-ว-ย มาเช็คด้านบวก
*อุปกิเลส 16 คือกิเลสย่อย, อาการแสดงของกิเลสใหญ่ 3 ตัว ได้แก่ โลภ (โลภะ) 1 อาการ, โกรธ (โทสะ) 3 อาการ, และหลง (โมหะ) 12 อาการ และได้นำมาตรวจตราจิตของตนเองและสังเกตจากบุคคลรอบข้าง
ตัวชี้วัดด้านบวก: “สวย”
(ต้องเพิ่มขึ้นเมื่อปฏิบัติได้ถูกทาง)
ส: สะอาด (ศิล) – สงบ (สมาธิ) – สว่าง (ปัญญา)
ว: วาง (ปล่อยวาง) - ว่าง (จิตว่าง) - ว้าง (เปิดกว้าง/เมตตา)
ย: หยุด (หยุดกิเลส/ตัณหา) – เย็น (สงบ) – ยอม (ยอมรับ/ยอมไม่ชนะ)
ตัวชี้วัดด้านลบ: อุปกิเลส 16 (โลภ-โกรธ-หลง)
(ต้องลดลงเมื่อปฏิบัติถูกทาง)
โลภ: 1. งก/ละโมบ
โกรธ: 2.แผดเผาตัวเอง
3. โมโหเกรี้ยวกราด
4. ผูกโกรธ/พยาบาท
หลง: (หลงตัวเอง อัตตาสูง)
5. ข่มท่าน/ลบหลู่
6. ยกตน/ตีเสมอ
7. อิจฉา/ริษยา
8. ตระหนี่/หวง
9. หลอกลวง/เจ้าเล่ห์
10. โอ้อวด
11. ดื้อรั้น/หัวดื้อ
12. บิดพลิ้ว/แข่งดี
13. เปรียบเทียบ/ถือตัว
14. เหยียดหยาม/ดูหมิ่น
15. มัวเมา
16. ประมาท/เลินเล่อ
จอยสรุปมาย่อๆ หากใครอยากอ่านเต็มๆก็จะอยู่ใน นิตยสารหมอชาวบ้าน ฉบับเดือน มิ.ย.54 นะคะ
ขอขอบพระคุณ และอ้างอิง: บทความเรื่องตัวชี้วัดผลสำเร็จของการฝึกจิต ของนพ.สุรเกียรติ อาชานานุภาพ ในคอลัมน์บอกเล่าเก้าสิบ นิตยสารหมอชาวบ้าน ฉบับเดือน มิ.ย.54
